Fitoterapi Nedir?

Fitoterapi, hastalıkları tedavi etmek ve genel sağlığı korumak için bitkilerin tıbbi olarak kullanılmasıdır. Köken olarak Antik Yunanca’daki bitki (fito) ve tedavi (terapi) sözcüklerinin birleştirilmesinden meydana gelen, bitkilerle tedavi anlamına gelen tedavi türüdür. Bitkiler bir çok bileşik içerir ve bazı bitkilerin sahip olduğu bileşikler sağlığa katkı tarafında oldukça güçlü etkilere sahiptir. Fitoterapi geleneksel Avrupa natüropatisinin ve geleneksel Çin tıbbının önemli bir parçasıdır. Yüzyıllar boyunca gelişen fitoterapi, şifalı bitkileri hem geleneksel hem de modern ekstraksiyon yöntemlerini kullanarak pratik ve etkili ürünler şeklinde uygulanır.

Bitkisel ürünlerde zayıflama ilaçlarından, aktarlarda satılan karışımlara, zayıflama çaylarına kadar çok geniş bir pazar söz konusudur. Birçok bitkisel kaynaklı ürünler yıllardır kullanılmakta ve yararlı olduğu bilinmektedir. Bununla beraber bazı bitkisel ürünler kullanıcılar üzerinde ciddi yan etkilere neden olabilmektedir. Bitkisel ürünler ilaçlardan daha güvenli şeklindeki düşünce doğru bir yaklaşım değildir. Bu bağlamda fitoterapi mutlaka uzman bir doktor kontrolünde gerçekleştirilmelidir.

Fitoterapi Nasıl Uygulanır?

Fitoterapi, uygulama alanı çok geniş ve çeşitli olan bir bilim dalıdır. Uygulama şekli ise kişiden kişiye büyük farklılıklar gösterir. Fitoterapinin amacı, bireyin sağlık durumu, yaşı, cinsiyeti, vücut yapısı, kullanılacak bitki veya bitkilerin türü gibi birçok etken fitoterapinin uygulama yöntemi üzerinde etkilidir.

Uzmanlık gerektiren bir bilim dalı olan fitoterapinin Eczacılığın bir ileri uzmanlık dalı olduğu mutlaka bilinmelidir. Dolayısıyla fitoterapi uygulayan kişilerin bu alanda bilimsel bir eğitim almış olan uzman kişiler olması şarttır. Kanıta dayalı ve rasyonel bir bilim olması nedeniyle fitoterapide kullanılan bitkisel kaynakların biyolojik anlamda nasıl bir etki gösterdiği somut verilerle ortaya konulmuştur. Dolayısıyla hangi kişinin hangi bitkisel tedavi için uygunluk taşıdığı yalnızca uzman kişilerce bilinebilir.

Bu şekilde gerçekleştirilen bir fitoterapi uygulamasında yöntemler arasında şunlar yer alabilir:

  • Bitkinin krem, losyon, merhem veya herhangi farklı bir formda topikal olarak uygulanması,
  • Bitkinin ağız yoluyla alınan ilaç veya ekstraktlar şekliyle alınması,
  • Bitkilerden elde edilen özütlerin çay yapılarak veya suda eritilmiş haliyle tüketilmesi,
  • Bitkiden elde edilen yağların yüzeysel olarak masaj veya bekletme yolu ile uygulanması,
  • Bitkinin taze olarak suyunun çıkarılması veya doğrudan bir besin şeklinde tüketilmesi,
  • Birden fazla bitkinin karıştırılarak bir karışım şeklinde çeşitli formlarda vücuda alınması.

Fitoterapide Hangi Bitkiler Kullanılır?

Bugüne kadar dünya genelinde tanımlanmış olan 400 bine yakın yüksek bitki taksonu vardır ve bunların her birinin yüzlerce farklı bitkisel bileşeni içerdiği tahmin edilmektedir. Henüz keşfedilmemiş olan bitki türleri ve metabolitler de göz önünde bulundurulduğunda fitoterapiye konu olan veya olmayı bekleyen milyarlarca bitkisel bileşen olduğu düşünülebilir.

Fitoterapide kullanılan bitkiler tahmin edilenden çok daha fazla olsa da bunlardan halk arasında en yaygın olarak bilinen ve kullanılanları arasında şunlara yer verilebilir:

  • Kuşburnu
  • Ekinezya
  • Adaçayı
  • Civan Perçemi
  • Lavanta
  • Sarı Kantaron
  • Yaban Mersini
  • Yeşil Çay
  • Rezene
  • Guarana
  • Biberiye
  • Melisa
  • Sarımsak
  • Ginseng
  • Zencefil
  • Aloe Vera
  • Kekik
  • Hindiba
  • Siyah Üzüm
  • Meyan Kökü
  • Hardal ve daha milyonlarca bitki.

Örnek vermek gerekirse karahindibanın detoksifikasyona yardımcı olması ile böbrek ve karaciğer sağlığını geliştirmeye yardımcı olduğu, yeşil çayın antioksidan etkileri sayesinde kanserden korunmaya katkı sağladığı, lavantanın enfeksiyonları gidermeye yardımcı olduğu, sarı kantaron yağının ise cilt sorunlarının iyileştirilmesine yardımcı olduğu bilinmektedir.

Yaban mersini, tarçın gibi bazı bitkilerin kan şekerini dengelemesi ile diyabet hastalarının sağlığını olumlu etkilediği de pek çok bilimsel çalışmaya konu olmuştur. Bu gibi etkileri doğal yollarla sağlayan fitoterapi uygulaması ile birlikte zararlı yan etkiler barındıran kimyasal ilaçların kullanımını azaltmak mümkün olabilmektedir.